Bebek ve çocuklarda görülen ayrılık kaygısının ne olduğu ve hangi durumlarda görüldüğü ebeveynler için merak konusudur. Ebeveynler, çocukları hakkında endişeli olmakta ve çocuklarında ayrılık kaygısı olup olmadığını merak etmektedir. Bu nedenle de bu konuyu araştırmaktadır. Peki bebeklerde ve çocuklarda sıkça görülen ayrılık kaygısı nedir? Çocuklarda ayrılık kaygısı hangi durumlarda görülür ve belirtileri nelerdir?

Bebek ve Çocuklarda Ayrılık Kaygısı Nedir?

Ayrılık kaygısı; çocuğun gelişimsel anlamda bağlandığı kişiden (ebeveyn ya da bakım veren başka kişi) ayrılma durumu söz konusu olduğunda anormal derecede kaygı duymasıdır. Esasen ayrılık kaygısı belirli yaşlar içerisinde normal bir durumdur. Bebeğin ya da çocuğun, anneden ayrı kalma durumunda kaygılanması ve endişe etmesi olağandır. Çünkü birey henüz tam olarak bağımsızlığını kazanamamıştır ve ihtiyaçlarını gidermesi için annesine muhtaçtır.

6 ay ile 3 yaş arasında normal olan ayrılık kaygısı, 3 yaştan sonra da görüldüğünde anormal olarak karşılanır. Zira 3 yaşından sonra çocuklar, ayrılığın geri döndürülebilir bir şey olduğunu kavrarlar ve annelerinin geri geleceğini bilirler. Ayrılık kaygısı; bebeklerde, çocuklarda ve ergenlerde görülebilir. Ebeveyninden ya da bakım vereninden ayrılmaya dair aşırı tepki veren, aşırı derecede duygusallaşan ve kendisini güvende hissetmeyen çocuklarda ayrılık kaygısı vardır.

Okul Çağında Sıkça Görülen Bir Problem: Ayrılık Kaygısı Bozukluğu

Çocuklarda ayrılık kaygısı bozukluğunun tanısı, şiddetine göre 4 – 5 yaşından itibaren konulmaya başlar. Ayrılık kaygısı 6 ay ile 3 yaş arasında normaldir, çünkü çocuk bireyselliğini kavrayacak ve kısa süreliğine dahi olsa tek başınayken güvende hissedecek kadar büyümemiştir. Okula yeni başlayan çocuklarda da belli bir süre ayrılık kaygısının görülmesi olağandır. Çünkü okul, çocuk için yeni, bilinmedik ve yabancı bir ortamdır ve güvenli ve bilindik olan anne kollarına dönmek isteyebilir.

Ergenlerde de ayrılık kaygısı görülebilir. Ergenlerdeki ayrılık kaygısı tepkileri çocuklardakinden daha farklı olabilir. Çünkü ergenler, ebeveynlerinden ayrılma konusundaki kaygılarını doğrudan yansıtmayabilirler fakat davranışları ayrılık kaygısını yansıtır. Bu ergenler; evden ayrılma, başka bir yerde kalma ve yalnız başına etkinliklere katılma gibi aktivitelerde rahatsız hissedebilir, huzursuz olabilirler. Bu ergenler, sosyal etkinliklere katılırken ebeveynleri bir yardımcı olarak kullanmaya devam ederler.

Çocuklarda Ayrılık Kaygısı Hangi Durumlarda Görülür?

Süt çocukluğu döneminin başlarında bebek anneyi, sesini, kokusunu tanır ve annesi yanındayken kendini güvende hisseder. Küçük ayrılıklar, uzaklaşmalar dahi bebeği huzursuz eder. Sosyal çevrenin kısıtlı olduğu, annenin bebeğin bakımını tek başına üstlendiği, aşırı kaygılı anne tiplemesinde, ruhsal soruna sahip anne ve çocuk, aile içi sorunlar varken, ailede ve çocukta fiziksel hastalık ve genetik yatkınlık durumunda çocuklarda ayrılma kaygısı daha yoğun olarak görülmektedir.

Ayrılık kaygısı yaşayan çocuklarda;

• Ayrılma korkusundan ötürü okula gitmek istememe ya da gittiğinde kaygısının artması
• Evden ya da bağlandığı kişiden ayrılınca sıkıntı duyma
• Sevdiği kişileri kaybedeceği ya da onların başına kötü bir şey geleceği ile ilgili yoğun kaygı duyma
• Kötü bir olayın bağlandığı kişiyle ayrılmasına neden olacağına ilişkin kaygı duyma
• Evde ya da başka yerde tek başına kalırken aşırı korku duyma
• Kabuslar görme ve bu kabusların genelde sevdiği kişilerden ayrılma ile ilgili olması
• Sevdiği ve bağlandığı kişiler olmadan evin dışında bir yerde yalnız kalmama
• Bağlandığı kişilerden ayrılırken ya da okula giderken bedensel semptom çıkarma (mide bulantısı, karın ağrısı, öğürme, kusma, nefes darlığı, çarpıntı) tepkileri görülmektedir.

Çocuklarda Ayrılık Kaygısı İçin Risk Faktörleri

Bebeklerde ve çocuklarda ayrılık kaygısı için belirli risk faktörleri vardır. Yani belirli durumların varlığı, çocuklarda ayrılık kaygısı için risk oluşturmaktadır. Belli etmenlerin veya durumların varlığında ayrılık kaygısının görülme ihtimali artabilmektedir. Bu risk faktörlerinin farkında olmak, buna göre tedbirli hareket etmek ve çocuk yetiştirmede bunları göz önünde bulundurmak gerekmektedir. Çocuklarda ayrılık kaygısı gelişimine katkı sağlayabilecek faktörler şunlardır:

• Çocukta ve anne-babada bağımlı kişilik yapısı
• Aşırı koruyucu kollayıcı ebeveynler
• Ailede ve çocukta fiziksel hastalık
• Ailede ölüm
• Aile içi sorunlar
• Ailede ruhsal sorunlar
• Çocukta ruhsal bozukluk
• Yer-okul değişikliği
• Kardeş doğumu
• Travmatik yaşantılar
• Okulda zorbalık

Bebek ve Çocuklarda Ayrılık Kaygısı Belirtileri Nedir?

Çocuklarda ayrılık kaygısı çeşitli nedenlerden ötürü gelişebilir. Çocuğun ve ebeveynin bağımlı bir kişilik yapısının olması, ebeveynlerin çocuğu korumacı bir tarzda yetiştirmesi ve onun bağımsızlaşmasını desteklememesi, okulda yaşadığı zorbalıklar, ailede yaşadığı problemler, çocuğun kendi ruhsal problemleri, kardeş doğumu sonucu oluşan kıskançlık, taşınma gibi faktörler çocuklarda ayrılık kaygısı meydana getirebilir. Çocuklarda ayrılık kaygısı meydana geldiğinde, çeşitli belirtilerle kendisini belli eder.

Çocuklarda ayrılık kaygısı belirtileri; fiziksel, duygusal, davranışsal ve bilişsel boyutlarda görülebilir. Bu belirtiler şu şekildedir:

Çocuklarda Ayrılık Kaygısı Tedavi Yöntemleri

Çocuklarda ayrılık kaygısı tedavisi için farklı yöntemler kullanılabilmektedir. Tedaviye başlamadan önce ayrılık kaygısının öyküsü ele alınmalıdır. Her çocukta ayrılık kaygısı farklı nedenlerden dolayı gelişebilir. Ayrılık kaygısının altında yatan neden, nasıl bir tedavi yaklaşımı uygulanacağında belirleyicidir. Burada ‘’kaygı’’ ve ‘’anksiyete’’ temeldeki problem olduğundan özellikle bilişsel davranışçı terapi (BDT) etkili olabilir. Bilişsel davranışçı psikolog ya da psikoterapistler tarafından uygulanan BDT, kaygı temelli problemlerin çözümünde son derece etkilidir.

Çocuklarda ayrılık kaygısı ile baş etmede kullanılan terapilerde, öncelikle çocuğun duygularını doğru tanımlaması ve fark etmesi önemsenir. Kaygı, endişe gibi duygularının ve bu duyguların bedeninde oluşturduğu tepkilerin farkına varılması terapide önemli bir aşamadır. Ardından bu kaygıya neden olan durumların fark edilmesi gelir. Daha sonrasında ise bununla baş etmesini sağlayacak profesyonel yöntemler denenir. Yürütülen terapi yüz yüze veya online terapi olabilir.

Ayrılık Kaygısıyla Baş Etmek İçin Ebeveynlere Öneriler

Çocuklarda ayrılık kaygısı, gelişim sürecinin seyri içinde oluşması normal bir kaygı olduğundan bunu engellemek tam anlamıyla mümkün olmamaktadır. Fakat uygulanacak yöntemler ile bu süreç rahat atlatılabilir ve kaygının kronikleşmesi önlenebilir. Bebek ve çocuklarda ayrılık kaygısı için ebeveynlere şunlar önerilebilir:

• Çocuğunuz ile kaliteli zaman geçirin, her fırsatta oyun oynayın.
• Çocuğun kaygısını anladığınız belli edin eleştirel söylemlerden kaçının (‘’kocaman oldun ağlama’’, ’’çok ayıp ediyorsun’’ gibi).
• Çocuğunuza döneceğiniz zamanı onun anlayacağı dilde belirtin.
• Bebeklik döneminden başlayarak sürekli yanınızda ya da yanında uyumayın, sosyal çevrenizi ve çocuğun sosyal çevresini dar tutmayın.
• Çocuğun yanından ayrılmadan önce nereye gideceğiniz ve ne kadar süre kalacağınız konusunda net olun belirsizlikten kaçının.

Ayrıca ebeveynlerin, çocuklarını güvenli hissettirmesi ve çocuklardaki ayrılık kaygısını ve bundan kaynaklı tepkileri tetikleyecek tepkilerden uzak durması gerekmektedir:

• Çocukla vedalaşırken mutlu ve rahat olun kesinlikle tedirgin ve üzgün davranmayın,
• Vedalaşmayı kısa tutun ve çocuk eğlenceli bir aktivitedeyken ayrılmaya çalışın,
• Çocukla ayrılmanız, yeni bir ortama gitmeniz gerektiğini, ne zaman döneceğinizi ve ona bu sürede kimin bakacağını onun anlayacağı dilde anlatın,
• Yeni bir ortama veya bakıcıya gideceği zaman destek olmak açısından siz de o ortamda zaman geçirin ve sevdiği bir eşyayı almasına izin verin,
• Ayrılık süresini kademeli olarak artırın ve söz verdiğiniz sürede yanında olun,
• Ne kadar kızarsanız dahi olumsuz sözlü ve fiziki tepkiler vermeyin.

Bebek ve çocuklarda ayrılık kaygısı hakkında daha fazla bilgi almak ve yardım için Klinik Psikolog Zeynep Aygün ile iletişime geçebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Çocuklarda ayrılık kaygısı hakkında sıkça merak edilen diğer konular ise şu şekilde:

Ayrılık Kaygısı Kaç Yaşında Başlar?

Çocuklarda ayrılık kaygısı, gelişimsel sürecin normal bir parçası olarak çocuk 6 ila 8 ay olduğunda başlamaktadır. Çocuk sosyalleştikçe bakım veren kişiler dışındaki insanlarla iletişim kurmayı öğrendikçe azalarak bitmesi gerekir. Bu durum genellikle çocuğun 3 yaş civarına denk gelmektedir.

Aşırı Kaygılı Bir Çocuğun Belirgin Özellikleri Nelerdir?

Çocuklarda kaygı bozukluğunu anlamak için onların hareketlerine dikkat etmek gerekir. Kaygı bozukluğu yaşayan çocuklar; aşırı endişe, korku ve tedirginlik hissederler ve bu durum, günlük aktivitelerini negatif etkiler. Aşırı endişelenme, okula gitmek istememe, sosyal aktivitelerden kaçınma, uyku problemleri, aşırı sinirlilik veya huzursuzluk ve somatik şikayetler (mide ağrıları, baş ağrıları gibi) kaygı bozukluğunun yaygın belirtileri arasındadır.

Öncelikle ebeveynler daha sonra ise öğretmenler ve diğer yetişkinler çocukların psikolojik durumunu gözlemleyebilir ve bu konuda yardım alabilirler. Psikolojisi bozuk çocuk birden fazla şekilde bu durumu gösterebilir. Peki nedir psikolojisi bozuk çocuğun belirtileri? Ebeveyn olarak bu gibi durumlarda nasıl yaklaşım sergilemelisiniz? İşte cevapları;

4 Adımda Psikolojisi Bozuk Çocuğun Belirtileri

Ailelerin en çok çocuklarının psikolojisini düzeltmek için online seans ile terapi yöntemine başvurdukları görülmüştür. Özellikle psikolojisi bozuk bir çocuk iyileşme sürecinde en çok aile desteğine ihtiyaç duyar. Bu nedenle uzman hekiminizle iş birliği içerisinde bir süreç yönetmelisiniz. Ebeveynlerin özellikle bu süreçte dikkatli ve sabırlı olmaları oldukça önemlidir.  İşte psikolojisi bozuk çocuğun belirtileri;

1 – Psikolojisi Bozuk Çocuğun Belirtileri: Duygusal Belirtiler

Psikolojisi bozuk çocuğun belirtileri arasında en çok dikkat çeken durum duygusal belirtilerdir. Bu belirtiler ile çocuğunuzun psikolojisi hakkında ufak bilgilere sahip olabilirsiniz. Klinik Psikolog Zeynep Aygün ile bu belirtileri kolayca öğrenebilir aynı zamanda çocuğunuzun sağlığı için iş birliği içerisinde süreci yönetebilirsiniz.

2 – Davranışsal Belirtiler

Psikolojisi bozuk çocuğun belirtileri arasında davranışsal belirtilerde oldukça dikkat çekmektedir. Ruh sağlığında meydana gelen belirtiler onu bazı davranışlara ite ve bu durum size çocuğunuz hakkında bilgi verir.

• Davranışsal belirtiler arasında ilk olarak yalan söyleme görülebilir. Hırsızlık yapma ve yalan söyleme ile başlayan durum ileri boyutlara taşınabilir.
• Okul hayatında görülen başarısızlık davranışsal belirtiler arasında sayılabilir. Derslere olan ilginin azalması, öğrenme esnasında güçlük çekilmesi bu durumlar arasındadır.
• Hiperaktive günümüzde annelerin en. çok şikayet ettikleri konular arasında gelir. bu durum elbette ki tek başına bir psikolojik problem olarak sayılamaz. Ancak beraberinde dikkat eksikliği ve öğrenme güçlüğü getiriyorsa bu durumda mutlaka bir yüz yüze terapi tercih etmeli ve bu durumun sebebini öğrenmeye başlamalısınız.
• Madde kullanımı da davranışsal belirtiler arasında sıklıkla karşılaşılır. Bu durumda mutlaka sebebi araştırılmalıdır.

3 – Fiziksel Belirtiler ile Psikolojisi Bozuk Çocuğun Belirtileri

Psikolojisi bozuk çocukların en önemli belirtileri genellikle fiziksel belirtiler olabilir. Aşağıda sayılan belirtiler psikolojisi bozuk olan çocuklarda sıkça rastlanan belirtilerdendir.

• Sürekli halsizlik ve uyku isteği,
• Sürekli baş ağrısı, mide bulantısı, sırt ağrısı gibi şikayetler,
• Cilt problemlerinde artma, tırnak yeme gibi sorunların yaşanması,
• Kalp ritim bozukluğu yaşanması, panik atak hali, göz bebeklerinin büyümesi,
• Sık sık yaşanan nefes darlığı ve nefes alıp vermede çekilen güçlük.

4 – Sosyal Belirtiler Psikolojisi Bozuk Çocuğun Belirtileri

Çocukların sosyal becerilerinde meydana gelen eksiklik ya da sorunlar psikolojik bozukluğun belirtisi olabilmektedir. Psikolojisi bozuk çocuğun belirtileri arasında sosyal belirtiler sıralanırsa;

• Sürekli utanma duygusu ve kalabalık ortama girmek istememe,
• Arkadaşlık ilişkileri kurarken sorunlar yaşama,
• Başkalarının duygularını anlama konusunda sıkıntı çekme ve empati sorunu,
• Sosyal normlara uyum sağlama sırasında çekilen sorunlar,

Psikolojisi bozuk çocuğun belirtileri bu şekilde sıralanabilir. Her çocuğun belirtisinin farklı olabileceğini unutmamak gerekir.

Psikolojisi Bozuk Olan Çocuk İçin Ebeveynler Neler Yapmalı?

Her çocuğun beklentisi ve duygusal durumu farklıdır. Öncelikle çocuğunuzun psikolojik sorunlarını düzeltmek için bir sürece ihtiyacınız olduğunu unutmayın. Belirtiler ve çocuğun psikolojik sorunu tür ve şiddetine göre farklılık gösterir.

Öncelikle çocuğunuzun ihtiyacını anlamalısınız. Çocuğunuzu desteklemeli ve bu süreçte ona destek olmalısınız. Unutmayın bu süreci birlikte aşmak için en çok sizin desteğinize ihtiyacı olacak. İyileşme süreci için mutlaka bir psikolojik destek almalısınız. Bu durumu en az zararla atlatmak için bu oldukça önemlidir.

Psikolojisi bozuk çocuğun belirtileri 7 yaş grubu özellikle ilk okul çağına başlayan çocuklarda görüldüğü için bambaşka bir terapi yöntemi uygulanırken, psikolojisi bozuk çocuğun belirtileri 3 yaş grubu çok başka yöntemle tedavi edilmelidir. Bu sebeple kadın psikolog Zeynep Aygün bu konuda size ihtiyacınız olan desteği sağlayacaktır.

Psikolojisi Bozuk Çocuğun Belirtileri İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Çocuğunuzun psikolojisinin bozuk olduğunu mu düşünüyorsunuz? Bu durumda uzman yardımı aldığınızda süreci kolaylıkla yönetebilirsiniz. Bu süreç ile ilgili ailelerin en çok merak ettikleri sorular;

1 – Dövülen Çocuğun Psikolojisi Nasıl Olur?

Şiddete uğrayan çocuklar genellikle hırçınlaşabilir ve kavgacı tutumlar sergileyebilirler. Bu nedenle çocuğunuza bir durumun ve hareketin yanlış olduğunu konuşarak ifade etmeniz önemlidir.

2 – Bir Çocuğun Psikolojisi Nasıl düzelir?

Çocuğunuzu destekleyici bir tutum izlemelisiniz. Çocuğunuzu dinlemek ve onunla anlaşmak için sakin bir şekilde yaklaşmalısınız. Zamanla çocuğunuzun psikolojisinin düzeldiğini göreceksiniz.

3 – Mutsuz Çocuk Nasıl Anlaşılır?

Mutsuz çocuk zamanla içerisine kapanır. Sosyal ortamlara girmekten çekinir ve sürekli ağlama nöbetleri geçirir. Ayrıca öfkesini kontrol edemez ve kendini yalnız hissetmeye başlar.